Ozdobne elementy okwiatuGardziel Terminem „gardziel” (ang.throat) określa się położoną centralnie część okwiatu, stanowiącą dno kwiatowe od strony wewnętrznej, z którego wyrastają słupek i pręciki, i w którym zlokalizowane są nektarniki. Strukturę tą wyróżnia się nie bez powodu. W większości bowiem odmian liliowców, wyznacza ona swoją obecność odmienną barwą od koloru pozostałej części działek, a za tym wpływa istotnie na wygląd i ocenę kwiatu jako całości. Odmiany liliowców o kwiatach pozbawionych gardzieli, spotyka się rzadko. Na ogół są to odmiany jednobarwne o kwiatach żółtych bądź pomarańczowych (ryc. 38). Ryc.38 Odmiany liliowców pozbawionych kolorowej gardzieli
W większości odmian kwiatów liliowca gardziel występuje. Traktuje się ją jako istotny element ozdobny i uwzględnia w opisach kwiatów. Strefa działek wybarwiona kolorem gardzieli posiada zróżnicowaną wielkość, niekiedy ograniczoną przylegającym do gardzieli okiem. Gardziel najczęściej przyjmuje kolor zielony o różnych odcieniach i różnej intensywności zabarwienia (ryc.39) Ryc. 39 Odmiany liliowców z zieloną gardzielą
Szczególnie efektownie wygląda gardziel, eksponowana na tle ciemnego oka bądź ciemnej barwy petali. U części odmian gardziel wybarwiona jest na kolor żółty (ryc.40). Okoliczność ta nie tylko umożliwia taktowanie gardzieli w hodowli liliowców jako elementu ozdobnego o zmiennej kolorystyce ale jednocześnie otwiera drogę do tworzenia różnorodnych rozwiazań barwnych, innych od dwu wyżej wspomnianych (ryc. 41) Ryc.40 Odmiany liliowców z żółtą gardzielą
Różnorodność wyglądu gardzieli nie tylko dotyczy kolorystyki tego obszaru. W niektórych odmianach gardziel „wymyka się” z ograniczeń narzuconych przez strefę wyznaczoną dla oka, bądź kontrastującym z jego zabarwieniem kolorem petali. W takich wypadkach gardziel przechodzi łagodnie na obwód kwiatu, zacierając granice swojego obszaru rozmytym przejściem w kolor działek wewnętrznych (ryc.42). Okoliczność ta nadaje kwiatom liliowca delikatnej, szlachetnej elegancji a przy szczęśliwym zestawieniu barw również urzekającego piękna. Może właśnie dlatego natura rezygnuje już wówczas z obecności dodatkowych, możliwych elementów ozdabiających kwiaty liliowca, ograniczając się co najwyżej do delikatnej falbanki. Ryc.42 Odmiany liliowców z niekonwencjonalnym rysunkiem gardzieli
U pewnej części pojawiających się w ostatnich latach odmian gardziel przechodzi łagodnie w strefę rozbielonych, jakby odbarwionych działek wewnętrznych. Rozprzestrzenia się ona na całą niemal powierzchnię petali i zatrzymuje na barwnym marginesie ich zewnętrznego obrzeża (ryc.43). Odmiany liliowców prezentujące kwiaty tego typu, należy traktować jak nową jakość w arsenale propozycji hodowlanych ostatnich lat. Ryc. 43 Formy liliowców z odbarwionymi działkami
Należy zwrócić uwagę, że wspomniane rozbielenie dotyczy również sepali, co może sugerować, współudział i znaczenie gardzieli w bardzo istotnej dla urody kwiatu liliowca transformacji jakim jest przemieszczanie elementów ozdobnych petali na struktury funkcjonalnie związane z podporą i ochroną okwiatu, lub mówiąc prościej, - przenoszenie rysunku petali na sepale. Poruszona kwestia, wydaje się o tyle ważna, że definiuje gardziel jako element poddający się zabiegom hodowlanym. Dowodów na tą tezę dostarcza zestaw odmian prezentowanych na ryc.44 Ryc.44 Wprowadzenie barwnych elementów gardzieli w rysunek działek liliowców
W prezentowanym zestawie odmian przedstawiono ewolucję przenoszenia rysunku gardzieli z petali na sepale, z odmian pajęczych na klasyczne formy kwiatów liliowca. Cecha wzbogacania obecnością gardzieli działek zewnętrznych wydaje się być genetycznie związana z formami pajęczymi, większość bowiem form pajęczych ją posiada. Botanicznym tego uzasadnieniem, mogłyby być znacznie mniejsze wymiary działek w formach pajęczych i mniejsze fizycznie możliwości wabienia owadów w stosunku do form klasycznych. W formach klasycznych gardziel tworzą wyłącznie działki wewnętrzne. Pojawienie się nowych odmian z kolorystycznym rysunkiem gardzieli na sepalach jest wynikiem prac hodowlanych a źródłem tej obecności są najpewniej pajęcze formy kwiatów liliowca. Omówienie roli gardzieli kwiatów liliowca w twórczym kreowaniu nowych odmian i ich urodzie byłoby niepełne, gdyby pominąć mało doceniane ale istotne związki kolorystyczne między gardzielą a falbanką. Mało kto zwraca uwagę, że w urzekająco pięknych, współczesnych odmianach kwiatów liliowca kolor falbanki jest wiernym przeniesieniem na obwód petali kolorystyki gardzieli (ryc.45) Ryc. 45 Kolorystyczne relacje gardziel/falbanka
|
Jerzy Bodalski
Eksperymentalna Szkółka Liliowców
Strona domowa 
O liliowcach inaczej Ozdobne elementy okwiatu Gardziel
O liliowcach inaczej Ozdobne elementy okwiatu Gardziel
